Η διαμεσολάβηση είναι μια εκούσια διαδικασία, δηλαδή μια διαδικασία στην οποία τα μέρη συμμετέχουν με τη θέλησή τους, με καλή διάθεση για επίλυση του/των ζητήματος/ζητημάτων.
Η διαμεσολάβηση δεν αποτελεί δικαστική ή διαιτητική διαδικασία και, ως εκ τούτου, μια πιθανή λύση δεν επιβάλλεται στα μέρη από ανεξάρτητη αρχή ή τρίτο πρόσωπο, αλλά μπορεί να βρεθεί από τα ίδια τα μέρη και να ισχύσει μόνο κατόπιν συμφωνίας.
Οποιαδήποτε επίλυση του/των ζητήματος/ζητημάτων μπορεί να έχει πρακτικό χαρακτήρα και όχι απαραίτητα νομικό, δηλαδή δεν απαιτείται να ακολουθεί τη νομοθεσία ή τις συνήθεις εμπορικές πρακτικές που εφαρμόζονται σε δικαστικές διαδικασίες, εφόσον φυσικά η λύση δεν είναι παράνομη, αντίθετη προς τα χρηστά ήθη ή το δημόσιο συμφέρον.
Ο διαμεσολαβητής δεν ασκεί καθήκοντα δικαστή ή διαιτητή, δεν επιβάλλει απόφαση και δεν ακολουθεί νομικές ή άλλες αρχές. Διευκολύνει τη διαδικασία και ενθαρρύνει τα μέρη να καταλήξουν σε λύση.
Η διαδικασία της διαμεσολάβησης είναι εμπιστευτική σε όλα τα στάδια (σε αντίθεση με τη δικαστική διαδικασία) και, ως εκ τούτου, οποιεσδήποτε συζητήσεις και εισηγήσεις γίνουν κατά τη διάρκειά της δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μεταγενέστερες διαδικασίες (άλλη διαμεσολάβηση, δικαστική ή διαιτητική διαδικασία).
Η διαδικασία είναι ταχύτερη, οικονομικότερη και πιο ευέλικτη για τα μέρη σε σύγκριση με τη δικαστική διαδικασία, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη την κυπριακή πραγματικότητα.
Τα μέρη μπορούν να διακόψουν τη διαδικασία και να αποχωρήσουν οποιαδήποτε στιγμή χωρίς να χρειάζεται να δώσουν εξηγήσεις και χωρίς να υφίστανται αρνητικές συνέπειες.
Η όλη διαδικασία λαμβάνει χώρα σε ένα άνετο και φιλικό περιβάλλον και όχι σε δικαστικές αίθουσες.
Καταβάλλεται ενεργή προσπάθεια για τη δημιουργία φιλικού κλίματος και τη χρήση φιλικής συμπεριφοράς, ώστε να μην υπάρχει αντιπαλότητα ή εμφανής σύγκρουση μεταξύ των μερών και των δικηγόρων τους.
Κάθε μέρος αναλαμβάνει τα δικά του έξοδα. Δεν υπάρχει επίσης υποχρέωση εκπροσώπησης από δικηγόρο και, ως εκ τούτου, οποιοδήποτε μέρος δεν έχει την οικονομική δυνατότητα μπορεί να περιορίσει τα έξοδά του μόνο στην αμοιβή του διαμεσολαβητή.
Μια συμφωνία διαμεσολάβησης είναι δύσκολο να αμφισβητηθεί, εκτός εάν βασίζεται σε παραπλανητικές πληροφορίες, απάτη ή εξαναγκασμό.